|
|
 |
 |
|
|
१ आदिपर्व.jpg)
॥ श्रीः ॥
1.113. अध्यायः 113
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Topics
दीर्घतमसो ऋषेरुपाख्यानम्॥ 1 ॥
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Text
भीष्म उवाच। 1-113-0x(683)(5016)
जामदग्न्येन रामेण पितुर्वधममृष्यता।
राजा परशुना पूर्वं हैहयाधिपतिर्हतः॥ 1-113-1(5017)
शतानि दशबाहूनां निकृत्तान्यर्जुनस्य वै।
लोकस्याचरितो धर्मस्तेनाति किल दुश्चरः॥ 1-113-2(5018)
पुनश्च धनुरादाय महास्त्राणि प्रमुञ्चता।
निर्दग्धं क्षत्रमसकृद्रथेन जयता महीम्॥ 1-113-3(5019)
एवमुच्चावचैरस्त्रैर्भार्गवेण महात्मना।
त्रिःसप्तकृत्वः पृथिवी कृता निःक्षत्रिया पुरा॥ 1-113-4(5020)
एवं निःक्षत्रिये लोके कृते तेन महर्षिणा।
ततः संभूय सर्वाभिः क्षत्रियाभिः समन्ततः॥ 1-113-5(5021)
उत्पादितान्यपत्यानि ब्राह्मणैर्वेदपारगैः।
पाणिग्राहस्य तनय इति वेदेषु निश्चितम्॥ 1-113-6(5022)
धर्मं मनसि संस्थाप्य ब्राह्मणांस्ताः समभ्ययुः।
लोकेऽप्याचरितो दृष्टः क्षत्रियाणां पुनर्भवः॥ 1-113-7(5023)
ततः पुनः समुदितं क्षत्रं समभवत्तदा।
इमं चैवात्र वक्ष्येऽहमितिहासं पुरातनम्॥ 1-113-8(5024)
अथोचथ्य इति ख्यात आसीद्धीमानृषिः पुरा।
ममता नाम तस्यासीद्भार्या परमसंमता॥ 1-113-9(5025)
उचथ्यस्य यवीयांस्तु पुरोधास्त्रिदिवौकसाम्।
बृहस्पतिर्बृहत्तेजा ममतामन्वपद्यत॥ 1-113-10(5026)
उवाच ममता तं तु देवरं वदतां वरम्।
अन्तर्वत्नी त्वहं भ्रात्रा ज्येष्ठेनारम्यतामिति॥ 1-113-11(5027)
अयं च मे महाभाग कुक्षावेव बृहस्पते।
औचथ्यो देवमत्रापि षडङ्गं प्रत्यधीयत॥ 1-113-12(5028)
अमोघरेतास्त्वं चापि द्वयोर्नास्त्यत्र संभवः।
तस्मादेवं गते त्वद्य उपारमितुमर्हसि॥ 1-113-13(5029)
वैशम्पायन उवाच। 1-113-14x(684)
एवमुक्तस्तदा सम्यक् बृहस्पतिरुदारधीः।
कामात्मानं तदात्मानं न शशाक नियच्छितुम्॥ 1-113-14(5030)
स बभूव ततः कामी तया सार्धमकामया।
उत्सृजन्तं तु तं रेतः स गर्भस्थोऽभ्यभाषत॥ 1-113-15(5031)
भोस्तात मा गमः कामं द्वयोर्नास्तीह संभवः।
अल्पावकाशो भगवन्पूर्वं चाहमिहागतः॥ 1-113-16(5032)
अमोघरेताश्च भवान्न पीडां कर्तुमर्हति।
अश्रुत्वैव तु तद्वाक्यं गर्भस्थस्य बृहस्पतिः॥ 1-113-17(5033)
जगाम मैथुनायैव ममतां चारुलोचनाम्।
शुक्रोत्सर्गं ततो बुद्ध्वा तस्या गर्भगतो मुनिः॥ 1-113-18(5034)
पद्भ्यामारोधयन्मार्गं शुक्रस्य च बृहस्पतेः।
स्थानमप्राप्तमथ तच्छुक्रं प्रतिहतं तदा॥ 1-113-19(5035)
पपात सहसा भूमौ ततः क्रुद्धो बृहस्पतिः।
तं दृष्ट्वा पतितं शुक्रं शशाप स रुषान्वितः॥ 1-113-20(5036)
उचथ्यपुत्रं गर्भस्थं निर्भर्त्स्य भगवानृषिः।
यन्मां त्वमीदृशे काले सर्वभूतेप्सिते सति॥ 1-113-21(5037)
एवमात्थ वचस्तस्मात्तमो दीर्घं प्रवेक्ष्यसि।
स वै दीर्घतमा नाम शापादृषिरजायत॥ 1-113-22(5038)
बृहस्पतेर्बृहत्कीर्तेर्बृहस्पतिरिवौजसा।
जात्यन्धो वेदवित्प्राज्ञः पत्नीं लेभे स विद्यया॥ 1-113-23(5039)
तरुणीं रुपसंपन्नां प्रद्वेषीं नाम ब्राह्मणीम्।
स पुत्राञ्जनयामास गौतमादीन्महायशाः॥ 1-113-24(5040)
ऋषेरुचथ्यस्य तदा सन्तानकुलवृद्धये।
धर्मात्मा च महात्मा च वेदवेदाङ्गपारगः॥ 1-113-25(5041)
गोधर्मं सौरभेयाच्च सोऽधीत्य निखिलं मुनिः।
प्रावर्तत तदा कर्तुं श्रद्धावांस्तमशङ्कया॥ 1-113-26(5042)
ततो वितथमर्यादं तं दृष्ट्वा मुनिसत्तमाः।
क्रुद्धा मोहाभिभूतास्ते सर्वे तत्राश्रमौकसः॥ 1-113-27(5043)
अहोऽयं भिन्नमर्यादो नाश्रमे वस्तुमर्हति।
तस्मादेनं वयं सर्वे पापात्मानं त्यजामहे॥ 1-113-28(5044)
इत्यन्योन्यं समाभाष्य ते दीर्घतमसं मुनिम्।
पुत्रलाभाच्च सा पत्नी न तुतोष पतिं तदा॥ 1-113-29(5045)
प्रद्विषन्तीं पतिर्भार्यां किं मां द्वेक्षीति चाब्रवीत्। 1-113-30(5046)
प्रद्वेष्युवाच।
भार्याया भरणाद्भर्ता पालनाच्च पतिः स्मृतः॥ 1-113-30x(685)
अहं त्वद्भरणाशक्ता जात्यन्धं ससुतं तदा।
नित्यकालं श्रमेणार्ता न भरेयं महातपः॥ 1-113-31(5047)
भीष्म उवाच। 1-113-32x(686)
तस्मास्तद्वचनं श्रुत्वा ऋषिः कोपसमन्वितः।
प्रत्युवाच ततः पत्नीं प्रद्वेषीं ससुतां तदा॥ 1-113-32(5048)
नीयतां क्षत्रियकुले धनार्थश्च भविष्यति। 1-113-33(5049)
प्रद्वेष्युवाच।
त्वया दत्तं धनं विप्र नेच्छेयं दुःखकारणम्॥ 1-113-33x(687)
यथेष्टं कुरु विप्रेन्द्र न भेरयं पुरा यथा। 1-113-34(5050)
दीर्घतमा उवाच।
अद्यप्रभृति मर्यादा मया लोके प्रतिष्ठिता॥ 1-113-34x(688)
एक एव पतिर्नार्या यावज्जीवं परायणम्।
मृते जीवति वा तस्मिन्नापरं प्राप्नुयान्नरम्॥ 1-113-35(5051)
अभिगम्य परं नारी पतिष्यति न संशयः।
अपतीनां तु नारीणामद्यप्रभृति पातकम्॥ 1-113-36(5052)
यद्यस्ति चेद्धनं सर्वं वृथाभोगा भवन्तु ताः।
अकीर्तिः परिवादाश्च नित्यं तासां भवन्तु वै॥ 1-113-37(5053)
इति तद्वचनं श्रुत्वा ब्राह्मणी भृशकोपिता।
गङ्गायां नीयतामेष पुत्रा इत्येवमब्रवीत्॥ 1-113-38(5054)
लोभमोहाभिभूतास्ते पुत्रास्तं गौतमादयः।
वद्ध्वोडुपे परिक्षिप्य गङ्गायां समवासृजन्॥ 1-113-39(5055)
कस्मादन्धश्च वृद्धश्च भर्तव्योऽयमिति स्म ते।
चिन्तयित्वा ततः क्रूराः प्रतिजग्मुरथो गृहान्॥ 1-113-40(5056)
सोऽनुस्रोतस्तदा विप्रः प्लवमानो यदृच्छया।
जगाम सुबहून्देशानन्धस्तेनोडुपेन ह॥ 1-113-41(5057)
तं तु राजा बलिर्नाम सर्वधर्मविदां वरः।
अपश्यन्मज्जनगतः स्रोतसाऽभ्याशमागतम्॥ 1-113-42(5058)
जग्राह चैनं धर्मात्मा बलिः सत्यपराक्रमः।
ज्ञात्वा चैवं स वव्रेऽथ पुत्रार्थे भरतर्षभ॥ 1-113-43(5059)
`तं पूजयित्वा राजर्षिर्विश्रान्तं मुनिमब्रवीत्।'
सन्तानार्थं महाभाग भार्यासु मम मानद।
पुत्रान्धर्मार्थकुशलानुत्पादयितुमर्हसि॥ 1-113-44(5060)
भीष्म उवाच। 1-113-45x(689)
एवमुक्तः स तेजस्वी तं तथेत्युक्तवानृषिः।
तस्मैस राजा स्वां भार्यां सुदेष्णां प्राहिणोत्तदा॥ 1-113-46(5061)
अन्धं वृद्धं च तं मत्वा न सा देवी जगाम ह।
स्वां तु धात्रेयिकां तस्मै वृद्धाय प्राहिणोत्तदा॥ 1-113-46(5062)
तस्यां काक्षीवदादीन्स शूद्रयोनावृषिस्तदा।
जनयामास धर्मात्मा पुत्रानेकादशैव तु॥ 1-113-47(5063)
काक्षीवदादीन्पुत्रांस्तान्दृष्ट्वा सर्वानधीयतः।
उवाच तमृषिं राजा ममेम इति भारत॥ 1-113-48(5064)
नेत्युवाच महर्षिस्तं ममेम इति चाब्रवीत्।
शूद्रयोनौ मया हीमे जाताः काक्षीवदादयः॥ 1-113-49(5065)
अन्धं वृद्धं च मां दृष्ट्वा सुदेष्णा महिषी तव।
अवमन्य ददौ मूढा शूद्रां धात्रेयिकां मम॥ 1-113-50(5066)
भीष्म उवाच। 1-113-51x(690)
ततः प्रसादयामास पुनस्तमृषिसत्तमम्।
बलिः सुदेष्णां स्वां भार्यां तस्मै स प्राहिणोत्पुनः॥ 1-113-51(5067)
तां स दीर्घतमाङ्गेषु स्पृष्ट्वा देवीमथाब्रवीत्।
भविष्यन्ति कुमारास्ते तेजसाऽऽदित्यवर्चसः॥ 1-113-52(5068)
अङ्गो वङ्गः कलिङ्गश्च पुण्ड्रः सुह्मश्च ते सुताः।
तेषां देशाः समाख्याताः स्वनामकथिता भुवि॥ 1-113-53(5069)
अङ्गस्याङ्गोऽभवद्देशो वङ्गो वङ्गस्य च स्मृतः।
कलिङ्गविषयश्चैव कलिङ्गस्य च स स्मृतः॥ 1-113-54(5070)
पुण्ड्रस्य पुण्ड्राः प्रख्याताः सुह्माः सुह्मस्य च स्मृताः।
एवं बलेः पुरा वंशः प्रख्यातो वै महर्षिजः॥ 1-113-55(5071)
एवमन्ये महेष्वासा ब्राह्मणैः क्षत्रिया भुवि।
जाताः परमधर्मज्ञा वीर्यवन्तो महाबलाः।
एतच्छ्रुत्वा त्वमप्यत्र मातः कुरु यथेप्सितम्॥ ॥ 1-113-56(5072)
इति श्रीमन्महाभारते आदिपर्वणि संभवपर्वणि त्रयोदशाधिकशततमोऽध्यायः॥ 113 ॥
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Footnotes
1-113-10 अन्वपद्यत उपगतवान्॥ 1-113-11 आरम्यतामुपरम्यताम्॥ 1-113-14 आत्मानं चित्तम्। नियच्छितुं नियन्तुम्॥ 1-113-16 कामं मैथुनं मा गमः॥ 1-113-20 तं शशापेति संबन्धः॥ 1-113-22 दीर्घं तमः अन्धत्वम्॥ 1-113-25 सम्यक् तानं विस्तारो यस्य तस्य कुलस्य वृद्धये विस्तीर्णस्यापि वृद्धये इत्यर्थः॥ 1-113-26 गोधर्मं प्रकाशमैथुनम्। सौरभेयात् कामधेनुपुत्रादधीत्याधिगम्य॥ 1-113-27 मोहाभिभूतत्वमपापे पापदर्शित्वात्॥ 1-113-29 समाभा य क्रुद्धा इति पूर्वेणान्वयः॥ 1-113-30 द्वेक्षि द्वेषं करोषि। पतिः पालनादुपसर्गेभ्यः। भरणादन्नादिना भर्ता च॥ 1-113-31 अहं तु प्रत्युत त्वद्भरणाशक्ता सती न भरेयम्। तदा तदेव। लुप्तोपमा। पूर्ववदित्यर्थः॥ 1-113-33 धनमर्थश्चोपभोगादिः॥ 1-113-34 न भरेयं यथा पुरा भर्त्रन्तरं करिष्यामीत्याशयः॥ 1-113-42 मज्जनगतः स्नानार्थं गतः। स्रोतसा प्रवाहेण। अभ्याशं समीपम्॥ 1-113-46 धात्रेयिकां दासीम्॥ 1-113-52 अङ्गेषु स्पृष्ट्वा स्वरूपज्ञानार्थमिति भावः। संधिरार्षः॥ 1-113-56 यथेप्सितं ब्राह्मणेभ्यो वंशवृद्धिमित्यर्थः॥ त्रयोदशाधिकशततमोऽध्यायः॥ 113 ॥

|
 100000 shlokas.jpg)
|
|
"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India. |
| |
| |
|
|
| |
|
|
| |
|
|